تبلیغات
سربداران - 9 دی
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : راضیه امیری رز
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
سربداران
دوشنبه 9 دی 1392 :: نویسنده : راضیه امیری رز       

نگاه جامعه شناختی به حماسه 9 دی

ارزیابی وتحلیل رخداد 9دی به عنوان رویه ای که محصول کنش جمعی یک جامعه کاملا سیاسی شده بود چشم انداز جامعه شناختی ویژه ای را مقابل تحلیل گران بازمی گشاید. با بازگشت به بستر شکل گیری فتنه 88 مولفه وعناصر جامعه شناختی رویداد 9 دی را می توان به مانند "احیای همبستگی اجتماعی" وترمیم "شکاف های اجتماعی ناشی از فتنه "تبیین کرد.

9دی وترمیم شکاف های اجتماعی ؛

فتنه 88را از جنبه های مختلف می توان تحلیل کرد. یکی از مهمترین جنبه های آن، گسست اجتماعی بود که در طول فعالیت انتخاباتی واعتراضات پس از آن شکل گرفت، منشا این گسست به سالهای دور برمی گشت وبه عبارتی یک اتفاق دفعی وناگهانی نبود بلکه عقبه تاریخی سیاسی داشت که در تداوم خود ابتدا در مقطع کوتاهی در حد فاصل دوران قانونی تبلیغات انتخاباتی تا روز 29 خرداد وخطبه های تاریخی رهبر انقلاب به شکل یک شکاف رخ نمود وبعد از آن تا روز عاشورای سال 88به صورت مذمن تداوم یافت. این نزاع واختلاف اجتماعی،از یکطرف از برنامه ریزی همه جانبه مراکز غربی برای عملیاتی ساختن الگوی انقلاب های رنگی در ایران خبر می داد واز سوی دیگر انعکاس دل بریدن ودور شدن بخشی از نخبگان سیاسی سابق از بدنه عام نخبگان نظام اسلامی بود. این شکاف یک شکاف تاریخی وتدریجی بود که سالها در ذیل مفهوم" اصلاح طلبی و خط امام" به حیات خود ادامه داده بود ودر قالب آن نخبگانی از درون نظام به صورت نا محسوس وبنابه دلایلی از جمع حامیان ومدافعان نظام خارج شده بودند. به طوری که در راس آنها فردی قرار داشت که روزی نخست وزیر جمهوری اسلامی بود و دیگری سالها مسئولیت های کلیدی داشت وحتی اطرافیان آنها همگی در نظام اسلامی مسئولیت هایی داشتند .جالب توجه بود که این اشخاص در یک کنش سیاسی قانونی به صحنه آمده وبا فرصت  فراخ خود وبرنامه ها و اولویت های خود را معرفی، تبیین و در معرض انتخاب مردم قرار دادند. اما به محض اینکه در یک بستر قانونی  وآزاد نتیجه را خلاف خواست خود دیدند دست به اعتراض وتهییج مردم علیه ساختارهای قانونی نمودند.

واقعیت این است که شکاف بین این چهره ها با نظام اسلامی دریک پروسه زمانی 20 ساله رشد کرده وریشه دوانده بود ودر انتخابات 88 بروز و ظهور یافت. این طیف در طی 20 سال به تدریج نسبت به پای بندی به آرمانهای انقلاب ونظام جمهوری اسلامی دچار تردید شده بود و آرایش تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری زمینه علنی شدن این تردید و واگرایی را فراهم ساخت. چنان که از همان ابتدی فعالیت تبلیغاتی، این جریان تلاش کردند نظام انتخاباتی جمهوری اسلامی را به عنوان یکی از شاخصه های مردمی بودن نظام، با چالش مواجه سازند و با ترتیب دادن نهادهای موازی و غیر قانونی مانند "کمیته صیانت آرا" کلیت نظام را به مبارزه طلبیدند. چنان که در ادامه سعی نمودند با طرح مباحث ساختار شکنانه جریان های تجدید نظر طلب را پیرامون خود جمع نمایند. با این قبیل اقدامات بود که یک شکاف خفته علنی شد وبا تحرکات بعد از انتخابات، با بیانیه ها و سپس تجمعات غیر قانونی مورد حمایت سران فتنه، علنی ترگردید.

یکی ازدست آوردهای 9 دی ترمیم این شکاف توسط مردم بود. مردم در 9 دی با شعارهای واضح وروشن سیاسی که در طول سالهای بعد از انقلاب بی سابقه بود،توانستندهم صف خود را از این جریان جدا سازند وهم خط فاصلی بین این اشخاص ونخبگان انقلابی ترسیم کنند. بدین ترتیب در 9 دی نخبگان سیاسی نظام پالایش شدند به طوری که هم این اشخاص مردد وپشیمان از بدنه نظام سیاسی طرد شدند وهو طیفی از نخبگان که نسبت به فتنه موضع صریح وروشنی نداشتند در مواجهه با موضع جدی مردم مواضع خود را شفاف ساختند. با این پالایش ، نخبگان درونی نظام هماهنگ و همسو با مردم در حفاظت از آرمانهای انقلاب به صحنه آمدند.

دومین شکاف ونزاعی که پیرامون این شکاف تاریخی وبه صورت دفعی و مقطعی شکل گرفته بود؛ فضای دوقطبی انتخابات ریاست جمهوری و تسری آن به بعد از انتخابات بود.درفضای تبلیغاتی سال 88 فضا به شدت دوقطبی شد. اتفاقی که از همان ابتدا نگرانی هایی را به دنبال داشت به طوری که رهبر انقلاب در سخنرانی شان در سالگرد ارتحال امام فرمودند هر كدام از نامزدهاى محترم هم طرفدارانى دارند. بعضى ها از این طرفداران متعصب هم هستند، خیلى علاقه مند سرسختند به آن نامزد خودشان. خیلى خوب، باشند، حرفى نیست؛ اما مواظب باشید، مراقب باشید كه این علاقه مندى ها به اصطكاك نینجامد؛ به اغتشاش نینجامد. شما دارید براى عقیده ى خودتان، براى ایمان خودتان تلاش میكنید؛ نگذارید دشمنِ این ایمان، دشمنِ این آرمان از شما سوء استفاده كند. من شنیدم و اطلاع پیدا كردم كه در خیابانها بعضى از جوانان طرفداران نامزدها میروند - حالا من درباره ى این رفتن تو خیابانها حرفى نمیزنم - اما مؤكداً میگویم: مبادا این خیابان گردى ها به مقابله، به مجادله، به درگیرى بینجامد؛ مواظب باشید. اگر كسى دیدید كه اصرار بر اغتشاش و درگیرى دارد، بدانید او یا خائن است، یا بسیار غافل است».[1]

این نزاع گرچه در بین مردم مقطعی بوداما رقبای انتخاباتی به شدت بر روی آن برنامه ریزی کرده بودند. به عبارتی این فضای دو قطبی انعکاس شکاف نخبگان بود که در جهت دست یابی به اهداف خود نیاز به این درهم ریختگی سیاسی و فروریختگی همبستگی اجتماعی داشتند ولذا با موضع گیری های افراطی خود هرچه بیشتر به فضای سیاه و سفید دامن می زدند. درحالی که مردمی که درمراحل ابتدایی با  اعتراضات همراه شدند متوجه پیامد رفتار خود به عنوان یک اختلاف روبه تزاید نبودند.

چرا که صحنه گردانان فتنه به دلیل سوابق و جایگاه‌های درون حاكمیتی گذشته خود مورد اعتماد واقع شده بودند و آرای قابل توجهی را به خود اختصاص داده بودند كه بخش‌های بزرگی از رأی‌دهندگان نمی‌توانستند قضاوت خود را نسبت به آنها به سرعتی كه آنها از نظام و انقلاب فاصله می‌گرفتند، تغییر دهند بنابراین این افراد بدون آنكه نیت و انگیزه سوئی داشته باشند تا مقطعی با مواضع و تصمیم آنها همراهی نشان دادند [2]

بعد از گذر از ایام انتخابات، با تلاش سران فتنه و فعال شدن جریان های معاند و جنگ روانی رسانه های بیگانه، فضای دوقطبی اجتماعی کم کم به سمت  شکاف بخشی از مردم و نظام سوق یافت وبه عبارتی نخبگان طرد شده جهت اختلافات را از بین دو دسته از مردم به سمت رودر رو قراردادن بخشی از مردم با نظام هدایت کردند.

بدین ترتیب، فضای رادیکال حاکم در مدت 8 ماه زمینه ساز فعالیت تخریبی دشمن و عوامل نفوذی آن بود که به شکل گیری اغتشاشات و آشوب های خیابانی در مقاطعی چون روز قدس و13 آبان و 16 آذر منتهی شد. به طوری که هرچه زمان می گذشت گرچه از کمیت عوامل خیابانی آشوب ها کاسته می شد، ولی اقدامات وحرکت های براندازانه تشدید می شد، چرا که سران فتنه تلاش داشتند خطوط اختلاف را هرچه بیشتر تشدید کنند و با تند شدن لحن بیانیه وسخنان ا آنان اختلافات  اجتماعی نیز تشدید می شد.

روند صعودی این گسیختگی همراه با شدت یافتن ناهنجاری های رفتاری شرایط تصمیم گیری و حرکت را سخت می کرد وبه نوعی ساخت سیاسی ،ساخت اجتماعی وساخت فرهنگی در یک عدم تعادل و نا همپوشانی  مقطعی قرار گرفتند وحتی نظام اقتصادی هم از این اوضاع متاثر گردید.

درچنین شرایطی پیش بینی تحلیل گران از آینده نظام سیاسی وچگونگی بازسازی تعامل آن با نظام اجتماعی مبهم و دشوار می نمود. در این میان یک رویداد به عنوان نقطه عطف اوضاع را کاملا دگرگون ساخت و آن حرمت شکنی عاشورا توسط فتنه گران بود. اتفاقی که کاملا معادله را دگرگون ساخت وفضای دوقطبی شده را کاملا یکدست  وهمسو در مقابل یک اقلیت برانداز قرار داد.

ظهورنقش بسیج کننده هویت دینی در 9 دی

هنگامی که روز 6 دی مصادف با عاشورای حسینی حامیان جریان فتنه به خیابان ها آمدند وبا حمله به نمادهای عاشورا وعزاداران حسینی به هلهله وشادی پرداختند به نوعی هویت جمعی مردم ایران را نشانه رفتند. عاشورا و عزای حسینی به مثابه شاخص دینداری، از عناصر هویت بخش مردم و از عوامل حفظ انسجام اجتماعی در جامعه ایران است ؛ هدف قرار گرفتن این عامل هویت بخش برخلاف انتظارجریان فتنه ، واگرایی و نزاع موجود را به انسجام وهمبستگی اجتماعی تبدیل نمود. همانطور که عاشورا در فرایند مبارزات انقلابی علیه رژیم پهلوی ،عامل اتحاد وانسجام ودر نهایت پیروزی بود. بنابر این زمانی که حامیان فتنه باورهای دینی مردم را با هدف تقابل و مبارزه جویی با نظام اسلامی هدف قراردادند نا خواسته نقطه تلاقی مشروعیت نظام اسلامی وهویت نظام اجتماعی را نشانه گرفتند وبه این ترتیب مردم ونظام اسلامی در یک نقطه به همگرایی رسیدند. لذا افکار عمومی به این نتیجه رسید که راه صیانت از هویت جمعی خویش ،حفاظت ودفاع از مشروعیت نظام ورهبری انقلاب است.

مردم در 9دی جهت نمایش همبستگی اجتماعی حول عامل هویت بخش خویش و همچنین حمایت از مشروعیت دینی نظام و رهبری به صورت فراگیر و گسترده به صحنه آمدند ؛ حضور اقشار وسلایق مختلف سیاسی وفرهنگی و حتی فکری مردم در 9 دی را نیز می توان از همین زاویه تحلیل کرد.

از این منظر،  آوردگاه 9 دی از جهتی واکنش جمعی مردم به یک ناهنجاری وآنومی در حال گسترش بود که جریان هایی برای نهادینه سازی آن می کوشیدند تا عوامل قوام بخش نظام سیاسی و اجتماعی را متزلزل سازند.

بنابر این روز 9 دی واکنش جمعی به یک بیماری عارضی وهدایت شده بود که هویت دینی وانقلابی مردم را نشانه رفته بود. به این مفهوم بود که رهبر انقلاب از 9دی به عنوان واکنشی به بیماری فتنه تعبیر نمودند:« این فتنه، صرفا منحصر به حضور عده‌ای افراد در خیابانها نبود، بلکه ناشی از یک بیماری بود که با اقدامات سیاسی و امنیتی قابل دفع شدن نبود، و به یک حضور عظیم مردمی نیاز داشت، که چنین هم شد».[3]

جنبه مهم دیگر فتنه، تلاش سران آن برای انحراف افکار عمومی از اهداف ساختارشکنانه و براندازانه خود بود که حماسه 9 دی این تلاش را نیز خنثی ساخت.ادعایی مانند پیروی از خط امام درحالی سرفصل سخنان و بیانیه های سران فتنه بود که در روز قدس و 13 آبان و 16 آذر با شعارهایی مانند "نه غزه نه لبنان، مرگ بر اصل ولایت فقیه " و... مورد چالش قرارگرفت ، اما این حادثه عاشورا بود که همه آنچه را که جریان فتنه در طول 8 ماه اندوخته بود از بین برد. با وجودی که آنها تلاش کردند واقع روز عاشورا را نیز مصادره به مطلوب و ابزاری برای مظلوم نمایی خود سازند، آنان با وقوف بر قدرت هویت سازی عاشورا تلاش کرد ازاین مفهوم برای هویت جعلی وبرساخته فتنه گران پایه اتکایی بسازد. چنان که یکی از سران فتنه از آشوبگران عاشورا تحت عنوان مردم خداجوی نام برد، اما شفافیت پیام عاشورای حسینی مانع از این شد که فتنه بتواند برای تداوم حیات خود بعد از ظلم نابخشودنی فتنه گری و حرمت شکنی عاشورا ، از دین بهره برداری کند.لذا 9 دی روز انعکاس نفرت وخشم جامعه حول محور باورهای مشترک نسبت به جریان برانداز شد.

 اما در این بین نباید از قدرت مدیریت و تدبیر رهبر انقلاب غافل بود. رهبر انقلاب خیلی زود تر از اینکه شرایط پیچیده شود، نسبت به پتانسیل تاثیرگذار مردم متذکر شده و در خطبه 29 خرداد فرمودند«اگر کسانی بخواهند راه دیگری- غیر از راه قانون- را انتخاب ‌کنند، آن وقت بنده دوباره خواهم آمد و با مردم صریح‌تر از این صحبت خواهم کرد». رهبر انقلاب در مدت 8 ماه ضمن حفظ رابطه مستمر خویش با مردم و تشریح مکرر اهداف فتنه گران وابعاد و زوایای فتنه، لوازم حضور مردم در صحنه را در قالب بصیرت و استقامت تبیین فرمودند وبستر نقش آفرینی مردم بر محور دفاع از مشروعیت وحقانیت نظام فراهم ساختند.



[1] بیانات در سالگرد ارتحال امام ،14/3/1388

[3] دیدار با اعضای بزرگداشت 9 دی،21/9/1390





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
یکشنبه 29 دی 1392 12:10 ب.ظ
سلام و عرض ادب حضور شما. اگر مایل باشید، خوشحال خواهیم شد در انجمن شهر نورانی قرآن حضوری فعال داشته باشید. شهر نورانی قرآن محیطی امن و مذهبی با بخش هایی مفید و لازم، همراه با کلاس های آموزشی و پاسخگویی به سؤال های قرآنی و .... در خدمت تمام کاربران فضای مجازی. | http://www.shahrequran.ir/forum.php
راضیه امیری رزانشا الله ممنون از دعوتتون
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر